Słownik terminów

Najważniejsze pojęcia podatkowe i finansowe w UK — prostym językiem, z polskim odpowiednikiem i linkami do kalkulatorów.

ADS — Additional Dwelling Supplement

Szkocka dopłata (8%) od całej ceny przy zakupie dodatkowej nieruchomości od £40 000. Zobacz: kalkulator stamp duty

Auto-enrolment — Automatyczny zapis do emerytury

Obowiązkowy zapis pracowników do pracowniczego programu emerytalnego. Składkę wpłaca pracownik i pracodawca. Zobacz: kalkulator wynagrodzenia netto

Child Benefit — Świadczenie na dzieci

Świadczenie na każde dziecko (£26.05/£17.25 tygodniowo). Warto pobierać nawet przy wysokim dochodzie — chroni uprawnienia emerytalne (kredyty NI). Zobacz: kalkulator child benefit , poradnik child benefit dla polakow w uk

Dividend allowance — Kwota wolna od dywidend

£500 dywidend rocznie bez podatku. Powyżej obowiązują stawki zależne od pasma (8,75/33,75/39,35%). Zobacz: kalkulator podatku od dywidend

First-time buyer — Kupujący pierwszą nieruchomość

Osoba kupująca pierwszą nieruchomość — w Anglii/NI i Szkocji przysługuje ulga w podatku od zakupu. W Walii ulgi brak. Zobacz: kalkulator stamp duty

Gross / Net pay — Brutto / na rękę

Gross pay to wynagrodzenie przed potrąceniami, net pay to kwota faktycznie wypłacana po podatku, NI i innych potrąceniach. Zobacz: kalkulator wynagrodzenia netto

HICBC — High Income Child Benefit Charge

Dodatkowy podatek odbierający Child Benefit, gdy dochód osoby zarabiającej więcej przekracza £60 000 (całość od £80 000). Zobacz: kalkulator child benefit

Income Tax — Podatek dochodowy

Podatek od dochodu (pensja, zysk z działalności, dywidendy itp.) powyżej kwoty wolnej. Liczony rocznie, wg pasm. Szkocja ma własne pasma. Zobacz: kalkulator wynagrodzenia netto

National Insurance (NI) — Ubezpieczenie społeczne

Składki budujące uprawnienia m.in. do State Pension. Liczone per okres rozliczeniowy (tydzień/miesiąc), a nie rocznie. Pracownik płaci Class 1, samozatrudniony Class 2/4.

P45 — Zaświadczenie o zakończeniu pracy

Dokument od pracodawcy po zakończeniu zatrudnienia: pokazuje dochód i pobrany podatek do dnia odejścia. Potrzebny m.in. do zwrotu podatku. Zobacz: kalkulator zwrotu podatku

P50 — Wniosek o zwrot po zaprzestaniu pracy

Formularz składany, gdy przestajesz pracować, zostajesz w UK i nie spodziewasz się dalszego dochodu w roku. Zobacz: kalkulator zwrotu podatku

P60 — Roczne podsumowanie wynagrodzeń

Dokument na koniec roku podatkowego: łączny dochód i pobrany podatek u danego pracodawcy. Zobacz: kalkulator zwrotu podatku

P800 — Rozliczenie roczne HMRC

Wyliczenie HMRC po końcu roku pokazujące nadpłatę lub niedopłatę podatku. Nadpłata bywa zwracana automatycznie. Zobacz: kalkulator zwrotu podatku

P85 — Formularz wyjazdu z UK

Formularz składany przy wyjeździe z UK, by odzyskać nadpłacony Income Tax. Zobacz: kalkulator zwrotu podatku , poradnik jak odzyskac podatek po wyjezdzie z uk

PAYE — Pay As You Earn

System poboru podatku i składek bezpośrednio z wynagrodzenia przez pracodawcę. Podatek potrącany jest przy każdej wypłacie, zanim dostaniesz pieniądze na rękę.

Payment on account — Zaliczka na podatek

Dwie zaliczki (po 50% billu) na podatek kolejnego roku, płatne 31 stycznia i 31 lipca. Nie występują, gdy bill ≤ £1 000 lub >80% podatku pobrano u źródła.

Payslip — Pasek wynagrodzenia

Dokument wydawany przy każdej wypłacie: brutto, potrącenia (podatek, NI, emerytura) i kwota na rękę. Pracodawca ma obowiązek go wydać. Zobacz: poradnik jak czytac payslip uk

Personal Allowance — Kwota wolna od podatku

Roczna kwota dochodu wolna od Income Tax. W systemie PAYE rozkładana jest równomiernie na cały rok. Powyżej £100 000 dochodu jest stopniowo zmniejszana (taper). Zobacz: kalkulator wynagrodzenia netto

Self Assessment — Samodzielne rozliczenie roczne

Roczne zeznanie podatkowe składane m.in. przez samozatrudnionych i osoby z dodatkowymi dochodami. Termin online: 31 stycznia. Zobacz: kalkulator self assessment , poradnik self assessment krok po kroku

Sole trader — Jednoosobowa działalność

Najprostsza forma samozatrudnienia. Rozliczasz Income Tax i Class 4 NI od zysku przez Self Assessment. Zobacz: kalkulator self assessment

Stamp Duty (SDLT) — Podatek od zakupu nieruchomości

Podatek od kupna nieruchomości w Anglii i Irlandii Płn. Odpowiedniki: LBTT w Szkocji, LTT w Walii. Zobacz: kalkulator stamp duty

Student Loan — Pożyczka studencka

Spłacana automatycznie z wynagrodzenia powyżej progu, wg planu (1/2/4/5). Procent od nadwyżki ponad próg. Zobacz: kalkulator wynagrodzenia netto

Tax code — Kod podatkowy

Kod (np. 1257L) mówiący pracodawcy, ile kwoty wolnej Ci przysługuje. Kody awaryjne (BR, 0T, W1/M1) często powodują pobranie zbyt dużego podatku. Zobacz: poradnik jak czytac payslip uk

Tax year — Rok podatkowy UK

Trwa od 6 kwietnia do 5 kwietnia następnego roku (np. 2025/26: 6.04.2025–5.04.2026).

Trading allowance — Ulga dla drobnej działalności

Ryczałtowa kwota £1 000 wolna od podatku dla dochodu z działalności. Odliczasz ALBO trading allowance, ALBO koszty rzeczywiste — nie oba.

UTR — Unique Taxpayer Reference

10-cyfrowy numer identyfikacyjny podatnika nadawany przez HMRC po rejestracji do Self Assessment. Potrzebny do złożenia zeznania.